Utilization Rate คืออะไร

Utilization Rate คืออะไร

Utilization Rate หรืออัตราการใช้กำลังการผลิต คือสัดส่วนของปริมาณที่ผลิตได้จริง เทียบกับกำลังการผลิตสูงสุดที่โรงงานหรือเครื่องจักรรองรับได้ บอกว่าสินทรัพย์ที่บริษัทลงทุนไปถูกใช้งานเต็มที่แค่ไหน ยิ่งผลิตใกล้เต็มกำลัง ต้นทุนคงที่ต่อหน่วยยิ่งต่ำ

ตัวเลขนี้พบบ่อยในอุตสาหกรรมที่มีต้นทุนคงที่สูง เช่น ปิโตรเคมี เหล็ก บรรจุภัณฑ์ โรงไฟฟ้า และนิคมอุตสาหกรรม เป็นเหตุผลหลักที่บริษัทเหล่านี้มี Operating Leverage สูง ส่วนธุรกิจโรงแรมและโรงพยาบาลใช้แนวคิดเดียวกันในชื่ออัตราการเข้าพักหรืออัตราการครองเตียง

สูตรคำนวณ

ตัวอย่างการคำนวณ

สมมติโรงงานของบริษัท ก มีกำลังการผลิต 100,000 ตันต่อปี มีต้นทุนคงที่ เช่น ค่าเสื่อมราคาและเงินเดือนพนักงาน 300 ล้านบาทต่อปี ปีนี้ผลิตได้ 60,000 ตัน ปีหน้าคาดว่าผลิตได้ 80,000 ตัน

• Utilization ปีนี้ = 60,000 ÷ 100,000 × 100 = 60% ต้นทุนคงที่ต่อตัน = 300 ล้านบาท ÷ 60,000 ตัน = 5,000 บาท
• Utilization ปีหน้า = 80,000 ÷ 100,000 × 100 = 80% ต้นทุนคงที่ต่อตัน = 300 ล้านบาท ÷ 80,000 ตัน = 3,750 บาท
• ต้นทุนคงที่ต่อตันลดลง = (5,000 − 3,750) ÷ 5,000 × 100 = 25%

ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น

วิธีอ่านค่า Utilization Rate

• Utilization ที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องเป็นสัญญาณว่าความต้องการสินค้าดี และกำไรมีโอกาสโตเร็วกว่ายอดขาย
• เมื่อ Utilization เข้าใกล้ 85-90% บริษัทมักเริ่มวางแผนลงทุนขยายกำลังการผลิต ซึ่งหมายถึง CapEx ก้อนใหม่ในอนาคต
• เทียบกับคู่แข่งและค่าเฉลี่ยอุตสาหกรรม ถ้าทั้งอุตสาหกรรมมีกำลังการผลิตล้นตลาด ราคาขายมักถูกกดดัน

ข้อควรระวัง

ดูค่า Utilization Rate ในรายงานจริง

รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Utilization Rate พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง