CapEx คืออะไร
CapEx (Capital Expenditure) หรือรายจ่ายลงทุน คือเงินที่บริษัทจ่ายเพื่อซื้อหรือปรับปรุงสินทรัพย์ที่ใช้งานได้นานกว่า 1 ปี เช่น ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร รถขนส่ง หรือระบบคอมพิวเตอร์
CapEx แบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก คือเงินลงทุนเพื่อรักษาสภาพธุรกิจเดิม (Maintenance CapEx) เช่น การเปลี่ยนเครื่องจักรหรือซ่อมบำรุงสินทรัพย์ที่ชำรุด และเงินลงทุนเพื่อขยายธุรกิจ (Growth CapEx) เช่น การสร้างโรงงานใหม่หรือเปิดสาขาเพิ่มเติมเพื่อสร้างรายได้ในอนาคต
CapEx ไม่ได้บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทั้งก้อนในปีที่จ่าย แต่ทยอยหักเป็นค่าเสื่อมราคาตลอดอายุการใช้งาน จึงไม่เห็นในงบกำไรขาดทุนโดยตรง ต้องดูจากงบกระแสเงินสดส่วนกิจกรรมลงทุน
สูตรคำนวณ
สูตร CapEx
CapEx = เงินสดจ่ายซื้อที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ และสินทรัพย์ไม่มีตัวตน (จากงบกระแสเงินสด)
Free Cash Flow = กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน − CapEx
CapEx ต่อค่าเสื่อมราคา = CapEx ÷ ค่าเสื่อมราคา
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัทค้าปลีกมีกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน 2,000 ล้านบาท ค่าเสื่อมราคา 450 ล้านบาท และใช้ CapEx 1,200 ล้านบาท แบ่งเป็นปรับปรุงสาขาเดิม 400 ล้านบาท และเปิดสาขาใหม่ 10 แห่ง 800 ล้านบาท
- Free Cash Flow = 2,000 − 1,200 = 800 ล้านบาท
- Free Cash Flow ถ้าไม่เปิดสาขาใหม่ = 2,000 − 400 = 1,600 ล้านบาท
- CapEx ต่อค่าเสื่อมราคา = 1,200 ÷ 450 ≈ 2.7 เท่า
สรุปผล
บริษัทลงทุนมากกว่าค่าเสื่อมราคาเกือบ 3 เท่า แสดงว่ากำลังขยายกิจการ และถ้าหยุดขยาย เงินสดอิสระจะเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า CapEx
- CapEx สูงกว่าค่าเสื่อมราคามาก แปลว่าบริษัทกำลังขยายกิจการ ควรดูว่าการลงทุนจะสร้างรายได้เพิ่มเมื่อไรและคุ้มค่าหรือไม่
- CapEx ต่ำกว่าค่าเสื่อมราคาต่อเนื่องหลายปี อาจแปลว่าบริษัทไม่ได้ลงทุนรักษาสินทรัพย์เพียงพอ ซึ่งอาจกระทบการแข่งขันในอนาคต
- แผน CapEx ที่บริษัทประกาศล่วงหน้าบอกทิศทางการเติบโต และบอกว่าปีไหนกระแสเงินสดจะตึงตัว
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ CapEx ไม่ได้บอก
- บริษัทส่วนใหญ่ไม่แยกตัวเลข CapEx เพื่อรักษาธุรกิจกับเพื่อขยายธุรกิจให้ชัดเจน นักวิเคราะห์มักประมาณจากค่าเสื่อมราคา
- บางธุรกิจเช่าสินทรัพย์แทนการซื้อ CapEx จะดูต่ำแต่มีภาระค่าเช่าสูง ควรดูหนี้สินตามสัญญาเช่าประกอบ
- CapEx ก้อนใหญ่ที่ใช้เงินกู้ ถ้าโครงการล่าช้าหรือได้ผลตอบแทนต่ำกว่าคาด จะกดดันทั้งกำไรและฐานะการเงิน
ดูค่า CapEx ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า CapEx พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง