ROI คืออะไร
ROI (Return on Investment) หรือผลตอบแทนจากการลงทุน คือการวัดว่าเงินที่ลงไปในโครงการหนึ่งได้ผลตอบแทนกลับมาเท่าไร เทียบเป็นร้อยละของเงินลงทุน นิยมใช้กับโครงการเฉพาะเรื่อง เช่น สร้างโรงงานใหม่ เปิดสาขา ติดตั้งโซลาร์รูฟ หรือลงทุนระบบไอที มักดูคู่กับระยะเวลาคืนทุน
ROI ไม่มีนิยามมาตรฐานตายตัว แต่ละบริษัทอาจใช้กำไรหรือกระแสเงินสดต่างกัน ในรายงานหุ้นมักเห็นในแผนลงทุนของผู้บริหาร เช่น เป้าหมาย ROI ของสาขาใหม่ ส่วนรายงานธุรกิจประกันอาจใช้คำนี้หมายถึงอัตราผลตอบแทนจากพอร์ตเงินลงทุน ซึ่งเป็นอีกความหมายหนึ่ง
สูตรคำนวณ
สูตร ROI
ROI รวม = (ผลตอบแทนรวมที่ได้ − เงินลงทุน) ÷ เงินลงทุน × 100
ROI ต่อปี = กำไรหรือกระแสเงินสดที่เพิ่มขึ้นต่อปี ÷ เงินลงทุน × 100
ระยะเวลาคืนทุน (Payback Period) = เงินลงทุน ÷ กระแสเงินสดที่ได้ต่อปี
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัท ก ลงทุนติดโซลาร์รูฟบนหลังคาโรงงาน 10 ล้านบาท ช่วยประหยัดค่าไฟได้ปีละ 2 ล้านบาท และแผงใช้งานได้ 10 ปี
- ROI ต่อปี = 2 ÷ 10 × 100 = 20%
- ระยะเวลาคืนทุน = 10 ÷ 2 = 5 ปี
- ROI ตลอดอายุ 10 ปี = (2 × 10 − 10) ÷ 10 × 100 = 100%
สรุปผล
บริษัทได้เงินลงทุนคืนครบใน 5 ปี อีก 5 ปีที่เหลือคือกำไรเพิ่ม รวมตลอดอายุโครงการได้กำไรเท่ากับเงินลงทุนอีกหนึ่งเท่า
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า ROI
- เทียบ ROI ต่อปีของโครงการกับต้นทุนเงินทุนของบริษัท ถ้า ROI สูงกว่าชัดเจน โครงการนั้นมีแนวโน้มเพิ่มมูลค่าให้ผู้ถือหุ้น
- ระยะเวลาคืนทุนสั้น แปลว่าความเสี่ยงต่ำกว่า เพราะได้เงินคืนเร็วก่อนที่เทคโนโลยีหรือตลาดจะเปลี่ยน ธุรกิจที่เปลี่ยนเร็วจึงมักกำหนดเกณฑ์คืนทุนสั้น
- ถ้าผู้บริหารประกาศเป้า ROI ของสาขาหรือโรงงานใหม่ ให้ติดตามผลจริงในปีต่อ ๆ ไป ว่าได้ตามที่บอกไว้หรือไม่
- ROI ใช้ดูทีละโครงการ ส่วนการดูคุณภาพการใช้เงินทุนทั้งบริษัท ควรใช้ ROIC หรือ ROE
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ ROI ไม่ได้บอก
- ROI แบบง่ายไม่คำนึงถึงมูลค่าเงินตามเวลา เงิน 2 ล้านบาทในปีที่ 10 มีค่าน้อยกว่าในปีแรก โครงการระยะยาวจึงควรดู DCF หรือ IRR ประกอบ
- ROI ตลอดอายุของโครงการที่อายุต่างกันเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ โครงการ 20 ปีย่อมได้ ROI รวมสูงกว่าโครงการ 5 ปี ควรเทียบเป็นต่อปีหรือใช้ IRR
- ROI ที่ผู้บริหารประกาศมักใช้สมมติฐานแง่ดี เช่น ยอดขายเต็มกำลังตั้งแต่ปีแรก และอาจไม่รวมค่าใช้จ่ายแฝง เช่น ค่าบำรุงรักษาหรือเงินทุนหมุนเวียนที่ต้องเพิ่ม
ดูค่า ROI ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า ROI พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง