Load Factor คืออะไร
Load Factor หรืออัตราการบรรทุกผู้โดยสาร คือสัดส่วนที่นั่งที่ขายได้จริงเทียบกับที่นั่งทั้งหมดที่บินให้บริการ โดยสายการบินคิดถ่วงด้วยระยะทาง คือเทียบผู้โดยสารกิโลเมตร (RPK) กับที่นั่งกิโลเมตรที่มีให้บริการ (ASK) เป็นตัวชี้วัดหลักของธุรกิจสายการบิน และยังใช้กับธุรกิจเรือสำราญด้วย
ต้นทุนต่อเที่ยวบินเกือบคงที่ไม่ว่าจะมีผู้โดยสารกี่คน และที่นั่งว่างขายย้อนหลังไม่ได้ Load Factor ที่ขยับเพียงไม่กี่จุดจึงพลิกกำไรเป็นขาดทุนได้ นักวิเคราะห์ดูคู่กับรายได้ต่อที่นั่งกิโลเมตร (RASK) และต้นทุนต่อที่นั่งกิโลเมตร (CASK) ส่วนต่างของสองตัวนี้คือกำไรต่อหน่วยของสายการบิน
สูตรคำนวณ
สูตร Load Factor
Load Factor = RPK ÷ ASK × 100
ASK = จำนวนที่นั่ง × ระยะทางที่บิน, RPK = จำนวนผู้โดยสาร × ระยะทางที่บิน
RASK = รายได้ ÷ ASK, CASK = ต้นทุน ÷ ASK
กำไรต่อที่นั่งกิโลเมตร = RASK − CASK
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติสายการบิน ก ใช้เครื่องบิน 180 ที่นั่ง บินเส้นทางระยะ 500 กิโลเมตร ปีละ 1,000 เที่ยว มีผู้โดยสารรวม 144,000 คน ได้ค่าโดยสารเฉลี่ย 3 บาทต่อผู้โดยสารต่อกิโลเมตร และมีต้นทุน (CASK) 2.2 บาทต่อที่นั่งกิโลเมตร
- ASK = 180 × 500 × 1,000 = 90 ล้าน, RPK = 144,000 × 500 = 72 ล้าน
- Load Factor = 72 ÷ 90 × 100 = 80%
- รายได้ = 72 ล้าน × 3 = 216 ล้านบาท, RASK = 216 ÷ 90 = 2.4 บาท
- ต้นทุน = 90 ล้าน × 2.2 = 198 ล้านบาท กำไร = 216 − 198 = 18 ล้านบาท
สรุปผล
ถ้า Load Factor ลดเหลือ 70% โดยค่าโดยสารเท่าเดิม รายได้จะเหลือ 63 ล้าน × 3 = 189 ล้านบาท ขณะที่ต้นทุนยังเป็น 198 ล้านบาท กลายเป็นขาดทุน 9 ล้านบาท
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า Load Factor
- Load Factor สูงต่อเนื่องสะท้อนความต้องการเดินทางแข็งแรง และมักเปิดทางให้สายการบินขึ้นค่าโดยสารได้
- ดูคู่กับค่าโดยสารเฉลี่ยต่อกิโลเมตร (Yield) Load Factor ที่ขึ้นพร้อม Yield ที่ขึ้นคือสัญญาณดีที่สุด
- CASK ผูกกับราคาน้ำมันเครื่องบินและค่าเงิน เพราะน้ำมันและค่าเช่าเครื่องบินจ่ายเป็นดอลลาร์
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ Load Factor ไม่ได้บอก
- ถ้าสายการบินลดเที่ยวบินหรือที่นั่ง (ASK ลดลง) Load Factor อาจขึ้นได้แม้ผู้โดยสารลดลง
- Load Factor สูงอาจได้มาจากการขายตั๋วราคาถูกมาก ถ้า Yield ลดลงแรง รายได้และกำไรอาจไม่ดีขึ้นเลย
- ธุรกิจสายการบินมีฤดูกาลชัด ควรเทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อน ไม่ใช่ไตรมาสก่อนหน้า
- คำว่า Load Factor ในธุรกิจโรงไฟฟ้าหมายถึงสัดส่วนการเดินเครื่องจริงเทียบกำลังผลิตเต็มที่ ซึ่งคนละความหมายกับของสายการบิน
ดูค่า Load Factor ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Load Factor พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง