Hire Purchase คืออะไร
สินเชื่อเช่าซื้อ (Hire Purchase) คือการที่บริษัทผู้ให้เช่าซื้อซื้อรถแทนลูกค้า แล้วให้ลูกค้าผ่อนเป็นงวดพร้อมดอกเบี้ย ระหว่างผ่อน กรรมสิทธิ์รถยังเป็นของบริษัท เมื่อผ่อนครบงวดสุดท้าย กรรมสิทธิ์จึงโอนให้ลูกค้า ถ้าลูกค้าผิดนัด บริษัทยึดรถคืนไปขายทอดตลาดได้ ผู้ให้บริการหลักในไทยมีทั้งธนาคาร บริษัทลูกของค่ายรถ และบริษัทสินเชื่อที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์
บริษัทได้กำไรจากส่วนต่างระหว่างดอกเบี้ยที่เก็บจากลูกค้า กับดอกเบี้ยที่ต้องจ่ายเมื่อกู้เงินมาปล่อยต่อ ถ้ายึดรถแล้วขายได้ไม่พอหนี้ เช่น ช่วงราคารถมือสองตก ส่วนที่ขาดคือผลขาดทุน สัญญาเช่าซื้อเดิมเป็นอัตราคงที่ ช่วงดอกเบี้ยนโยบายขาขึ้นต้นทุนเงินทุนเพิ่มแต่รายได้ดอกเบี้ยไม่เพิ่มตาม ส่วนต่างจึงแคบลงชั่วคราว
ตัวชี้วัดหลัก
- การเติบโตของพอร์ตสินเชื่อ ซึ่งมักโตตามยอดขายรถใหม่ในประเทศ
- Yield = รายได้ดอกเบี้ย ÷ สินเชื่อเฉลี่ย × 100 ซึ่งต่างกันมากระหว่างรถใหม่ รถมือสอง และรถจักรยานยนต์
- ต้นทุนเงินทุน และส่วนต่างดอกเบี้ย (Spread) = Yield − ต้นทุนเงินทุน
- NPL และ Credit Cost
- ผลขาดทุนจากการขายรถยึด ซึ่งสูงขึ้นเมื่อราคารถมือสองตก เช่น เมื่อรถใหม่ลดราคาแรงจากสงครามราคารถไฟฟ้า
การกำกับดูแล
- ทางการกำกับเพดานดอกเบี้ยเช่าซื้อรถ และกำหนดให้คิดดอกเบี้ยแบบลดต้นลดดอก ซึ่งจำกัดว่าบริษัทจะขึ้นดอกเบี้ยชดเชยความเสี่ยงได้มากแค่ไหน
Flat Rate กับ Effective Rate
- Flat Rate: ดอกเบี้ยคิดจากเงินต้นคงที่ตลอดสัญญา
- Effective Rate: ดอกเบี้ยที่แท้จริง ซึ่งสูงกว่า Flat Rate เกือบเท่าตัว สองตัวเลขนี้จึงเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้