NIM คืออะไร
NIM (Net Interest Margin) หรือส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยสุทธิ คือรายได้ดอกเบี้ยสุทธิของธนาคาร เทียบกับสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดรายได้ดอกเบี้ย บอกว่าธนาคารทำกำไรจากการรับฝากเงินแล้วนำไปปล่อยกู้ได้กี่เปอร์เซ็นต์
ลองนึกภาพธนาคารเป็นร้านค้าที่ขายเงิน ซื้อเงินมาจากผู้ฝากในราคาดอกเบี้ย 1.5% แล้วขายให้ผู้กู้ในราคาดอกเบี้ย 5% ส่วนต่างราว 3.5% คือกำไรขั้นต้นของร้าน หลังเฉลี่ยกับสินทรัพย์อื่นที่ได้ดอกเบี้ยต่ำกว่า เช่น พันธบัตร ตัวเลขที่ได้คือ NIM
ต้นทุนเงินฝากขึ้นกับสัดส่วนเงินฝากออมทรัพย์และกระแสรายวัน (CASA) ซึ่งจ่ายดอกเบี้ยต่ำกว่าเงินฝากประจำมาก ธนาคารที่มี CASA สูงจึงมักมี NIM ดีกว่า
สูตรคำนวณ
สูตร NIM
รายได้ดอกเบี้ยสุทธิ (NII) = รายได้ดอกเบี้ย − ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ย
NIM = รายได้ดอกเบี้ยสุทธิ ÷ สินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดรายได้เฉลี่ย × 100
CASA Ratio = (เงินฝากออมทรัพย์ + เงินฝากกระแสรายวัน) ÷ เงินฝากรวม × 100
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติธนาคารมีสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดรายได้เฉลี่ย 200,000 ล้านบาท ได้รับดอกเบี้ยรวม 10,000 ล้านบาท และจ่ายดอกเบี้ยให้ผู้ฝากและผู้ถือหุ้นกู้ 4,000 ล้านบาท
- รายได้ดอกเบี้ยสุทธิ = 10,000 − 4,000 = 6,000 ล้านบาท
- NIM = 6,000 ÷ 200,000 × 100 = 3.0%
สรุปผล
ทุกสินทรัพย์ 100 บาท ธนาคารทำรายได้ดอกเบี้ยสุทธิได้ 3 บาท ถ้า NIM ลดลงเหลือ 2.8% รายได้ดอกเบี้ยสุทธิจะหายไป 400 ล้านบาท แม้สินเชื่อไม่ลดลงเลย
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า NIM
- เมื่อธนาคารกลางลดดอกเบี้ยนโยบาย NIM มักลดลงในช่วงแรก เพราะดอกเบี้ยสินเชื่อปรับลงเร็วกว่าดอกเบี้ยเงินฝากประจำที่ยังไม่ครบกำหนด เมื่อขึ้นดอกเบี้ยมักเกิดผลตรงข้าม
- ธนาคารที่ปล่อยสินเชื่อรายย่อยหรือสินเชื่อบุคคลมักมี NIM สูง แต่ต้องดูคู่กับ NPL และ Credit Cost ที่มักสูงกว่าด้วย
- เทียบ NIM กับธนาคารที่มีลักษณะสินเชื่อใกล้กัน และดูแนวโน้มรายไตรมาสพร้อมคำอธิบายของผู้บริหาร
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ NIM ไม่ได้บอก
- NIM สูงไม่ได้แปลว่ากำไรดีกว่าเสมอ ถ้าได้มาจากการปล่อยกู้ลูกค้าเสี่ยงสูง ผลขาดทุนจากหนี้เสียอาจกินกำไรไปหมด
- แต่ละธนาคารคำนวณสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดรายได้ต่างกันเล็กน้อย ควรเทียบตัวเลขจากแหล่งเดียวกัน
- รายการพิเศษ เช่น การรับรู้ดอกเบี้ยค้างรับจากลูกหนี้ที่กลับมาจ่าย อาจทำให้ NIM บางไตรมาสสูงผิดปกติ
ดูค่า NIM ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า NIM พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง