Gross Margin คืออะไร
Gross Margin หรืออัตรากำไรขั้นต้น คือส่วนที่เหลือจากยอดขาย หลังหักต้นทุนของสินค้าที่ขายไป คิดเป็นร้อยละของยอดขาย บอกว่าสินค้าแต่ละชิ้นทำกำไรได้มากแค่ไหนก่อนหักค่าใช้จ่ายอื่นของบริษัท
กำไรขั้นต้นยังต้องนำไปจ่ายค่าเช่าร้าน เงินเดือนพนักงาน ค่าโฆษณา ดอกเบี้ย และภาษี ก่อนจะเหลือเป็นกำไรสุทธิ
รายงานวิเคราะห์มักแสดงอัตรากำไร 3 ชั้นคู่กัน คือ อัตรากำไรขั้นต้น อัตรากำไรจากการดำเนินงาน และอัตรากำไรสุทธิ เพื่อให้เห็นว่ากำไรหายไประหว่างทางที่ขั้นไหน
สูตรคำนวณ
สูตร Gross Margin
กำไรขั้นต้น = รายได้จากการขาย − ต้นทุนขาย
Gross Margin = กำไรขั้นต้น ÷ รายได้จากการขาย × 100
Operating Margin = กำไรจากการดำเนินงาน ÷ รายได้ × 100
Net Margin = กำไรสุทธิ ÷ รายได้รวม × 100
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติร้านขายเสื้อขายเสื้อได้ 10,000 ตัว ตัวละ 100 บาท ต้นทุนเสื้อตัวละ 60 บาท ค่าเช่าร้านและเงินเดือนพนักงานรวม 250,000 บาท ดอกเบี้ยและภาษีรวม 50,000 บาท
- รายได้ = 10,000 × 100 = 1,000,000 บาท
- กำไรขั้นต้น = 1,000,000 − 600,000 = 400,000 บาท → Gross Margin 40%
- กำไรจากการดำเนินงาน = 400,000 − 250,000 = 150,000 บาท → Operating Margin 15%
- กำไรสุทธิ = 150,000 − 50,000 = 100,000 บาท → Net Margin 10%
สรุปผล
จากราคาขาย 100 บาท เป็นต้นทุนเสื้อ 60 บาท ค่าร้านและคน 25 บาท ดอกเบี้ยและภาษี 5 บาท เหลือเป็นกำไรของเจ้าของ 10 บาท
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า Gross Margin
- Gross Margin สูง มักสะท้อนอำนาจในการตั้งราคา เช่น มีแบรนด์ที่คนยอมจ่ายแพงกว่า หรือมีต้นทุนต่ำกว่าคู่แข่ง ธุรกิจซอฟต์แวร์อาจมี Gross Margin 70-80% ส่วนร้านค้าปลีกหรือผู้รับเหมาก่อสร้างอาจอยู่ที่ 10-25%
- ดูแนวโน้มหลายไตรมาส ถ้า Gross Margin ลดลงต่อเนื่อง อาจเป็นเพราะต้นทุนวัตถุดิบสูงขึ้นแต่ขึ้นราคาขายไม่ได้ หรือต้องลดราคาเพื่อแข่งขัน
- ถ้า Gross Margin คงที่แต่ Net Margin ลดลง แปลว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวสินค้า แต่อยู่ที่ค่าใช้จ่ายส่วนอื่น เช่น ค่าการตลาด เงินเดือน หรือดอกเบี้ยที่สูงขึ้น
- ธุรกิจที่ Gross Margin บาง ยอดขายต้องเยอะจึงจะมีกำไร การเปลี่ยนแปลงของต้นทุนเพียงเล็กน้อยก็กระทบกำไรสุทธิได้แรง
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ Gross Margin ไม่ได้บอก
- แต่ละบริษัทจัดค่าใช้จ่ายเข้าต้นทุนขายไม่เหมือนกัน เช่น บางรายรวมค่าขนส่งในต้นทุนขาย บางรายนับเป็นค่าใช้จ่ายในการขาย การเทียบ Gross Margin ข้ามบริษัทจึงควรดูหมายเหตุประกอบงบ
- Net Margin อาจสูงผิดปกติในปีที่มีกำไรพิเศษ เช่น ขายที่ดินหรือเงินลงทุน ควรแยกกำไรปกติออกมาดู
- Margin สูงไม่ได้แปลว่าธุรกิจดีกว่าเสมอ ธุรกิจ Margin บางแต่ขายได้ปริมาณมากและหมุนสินค้าเร็ว อาจมี ROE สูงกว่าธุรกิจ Margin หนาแต่ขายได้น้อย
ดูค่า Gross Margin ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Gross Margin พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง