Share of Profit from Associates คืออะไร
เมื่อบริษัทถือหุ้นในอีกบริษัทหนึ่งราว 20-50% และมีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญแต่ไม่ได้ควบคุม บริษัทที่ถูกถือหุ้นเรียกว่าบริษัทร่วม (Associate) ส่วนกิจการที่ควบคุมร่วมกับพันธมิตรเรียกว่าการร่วมค้า (Joint Venture) ทั้งสองแบบบันทึกด้วยวิธีส่วนได้เสีย (Equity Method)
วิธีนี้ไม่ได้นำรายได้และค่าใช้จ่ายของบริษัทร่วมมารวม แต่บันทึกแค่บรรทัดเดียวว่า ส่วนแบ่งกำไรจากบริษัทร่วม ตามสัดส่วนที่ถือ กำไรส่วนนี้ถูกบันทึกแม้เงินยังไม่ถึงมือ เงินสดจะเข้ามาเมื่อบริษัทร่วมจ่ายเงินปันผลเท่านั้น
บริษัทไทยหลายแห่งในกลุ่มพลังงาน โรงไฟฟ้า และโฮลดิ้ง มีกำไรส่วนใหญ่มาจากบรรทัดนี้
สูตรคำนวณ
สูตร Share of Profit from Associates
ส่วนแบ่งกำไรจากบริษัทร่วม = กำไรสุทธิของบริษัทร่วม × สัดส่วนการถือหุ้น
เงินลงทุนในบริษัทร่วมปลายงวด = ต้นงวด + ส่วนแบ่งกำไร − เงินปันผลที่ได้รับ
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัทถือหุ้นบริษัทร่วม 30% มูลค่าเงินลงทุนต้นปี 3,000 ล้านบาท ปีนี้บริษัทร่วมมีกำไร 1,000 ล้านบาท และจ่ายเงินปันผลรวม 400 ล้านบาท
- ส่วนแบ่งกำไรที่บันทึกในงบ = 1,000 × 30% = 300 ล้านบาท
- เงินปันผลที่ได้รับเป็นเงินสด = 400 × 30% = 120 ล้านบาท
- เงินลงทุนในบริษัทร่วมปลายปี = 3,000 + 300 − 120 = 3,180 ล้านบาท
สรุปผล
งบกำไรขาดทุนแสดงกำไรเพิ่ม 300 ล้านบาท แต่เงินสดที่ได้รับจริงมีเพียง 120 ล้านบาท ส่วนที่เหลือยังอยู่ในบริษัทร่วม
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า Share of Profit from Associates
- ถ้าส่วนแบ่งกำไรจากบริษัทร่วมเป็นสัดส่วนใหญ่ของกำไรสุทธิ การวิเคราะห์ต้องดูผลประกอบการของบริษัทร่วมด้วย ไม่ใช่ดูแค่บริษัทแม่
- ถ้าส่วนแบ่งกำไรกับเงินปันผลที่ได้รับจริงห่างกันมากต่อเนื่องหลายปี แปลว่ากำไรส่วนนี้ไม่ได้กลายเป็นเงินสดให้ผู้ถือหุ้น
- ส่วนแบ่งกำไรอยู่ใต้บรรทัด EBITDA และ EBIT ทำให้อัตรากำไรจากการดำเนินงานดูต่ำ ทั้งที่กำไรสุทธิอาจสูง
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ Share of Profit from Associates ไม่ได้บอก
- รายได้และหนี้ของบริษัทร่วมไม่ปรากฏในงบรวม บริษัทที่มีบริษัทร่วมที่หนี้สูงมาก อาจดูมีหนี้น้อยกว่าความเป็นจริง
- อัตราส่วนอย่าง EV/EBITDA ไม่รวมกำไรจากบริษัทร่วม จึงอาจดูแพงเกินจริงสำหรับบริษัทที่มีกำไรจากบริษัทร่วมมาก
- บริษัทร่วมที่ขาดทุนก็ถูกบันทึกเป็นส่วนแบ่งขาดทุนตามสัดส่วนเช่นกัน และอาจต้องด้อยค่าเงินลงทุนถ้ามูลค่าลดลงมาก
ดูค่า Share of Profit from Associates ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Share of Profit from Associates พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง