Effective Tax Rate คืออะไร
Effective Tax Rate หรืออัตราภาษีที่แท้จริง คือภาษีเงินได้ที่บริษัทบันทึกในงบกำไรขาดทุน เทียบกับกำไรก่อนภาษี ตัวเลขนี้มักไม่เท่ากับอัตราภาษีตามกฎหมาย เพราะบริษัทอาจมีรายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี ค่าใช้จ่ายที่หักภาษีได้มากกว่าจริง หรือมีธุรกิจในประเทศที่อัตราภาษีต่างกัน
อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลของไทยโดยทั่วไปอยู่ที่ 20% ของกำไรสุทธิทางภาษี บริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนจาก BOI อาจได้รับยกเว้นหรือลดหย่อนภาษีสำหรับกำไรจากกิจการที่ได้รับส่งเสริมเป็นระยะเวลาที่กำหนด Effective Tax Rate จึงต่ำกว่า 20% ได้มาก และจะขยับขึ้นเมื่อสิทธิหมดอายุ
สูตรคำนวณ
สูตร Effective Tax Rate
Effective Tax Rate = ภาษีเงินได้ ÷ กำไรก่อนภาษี × 100
กำไรสุทธิ = กำไรก่อนภาษี × (1 − Effective Tax Rate)
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัท ก มีกำไรก่อนภาษี 1,000 ล้านบาท ในจำนวนนี้ 250 ล้านบาทมาจากโรงงานที่ได้รับยกเว้นภาษีจาก BOI ส่วนที่เหลือเสียภาษีในอัตรา 20%
- ภาษีที่ต้องจ่าย = (1,000 − 250) × 20% = 150 ล้านบาท
- Effective Tax Rate = 150 ÷ 1,000 × 100 = 15% และกำไรสุทธิ = 1,000 − 150 = 850 ล้านบาท
- เมื่อสิทธิ BOI หมดอายุ ภาษี = 1,000 × 20% = 200 ล้านบาท กำไรสุทธิเหลือ 1,000 − 200 = 800 ล้านบาท
- กำไรสุทธิลดลง = 50 ÷ 850 × 100 ≈ 5.9%
สรุปผล
แม้ธุรกิจของบริษัท ก ทำกำไรก่อนภาษีได้เท่าเดิม แต่กำไรสุทธิจะลดลงราว 6% เพียงเพราะสิทธิประโยชน์ทางภาษีหมดลง
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า Effective Tax Rate
- Effective Tax Rate ใกล้ 20% เป็นเรื่องปกติของบริษัทไทยที่ไม่มีสิทธิประโยชน์พิเศษ ถ้าต่ำกว่ามากให้หาสาเหตุ เช่น BOI หรือรายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี
- วันหมดอายุของสิทธิ BOI เป็นปัจจัยที่ทำให้กำไรสุทธิลดลงทั้งที่ธุรกิจไม่ได้แย่ลง
- บริษัทที่มีธุรกิจในต่างประเทศ Effective Tax Rate จะขึ้นกับสัดส่วนกำไรในแต่ละประเทศ ซึ่งอัตราภาษีต่างกัน
- เมื่อประมาณการกำไรอนาคต ควรใช้อัตราภาษีที่คาดว่าจะเป็นจริงในอนาคต ไม่ใช่ตัวเลขปีเดียว
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ Effective Tax Rate ไม่ได้บอก
- Effective Tax Rate ปีเดียวอาจผิดปกติจากรายการครั้งเดียว เช่น การใช้ขาดทุนสะสมทางภาษี หรือการตั้งภาษีย้อนหลัง ควรดูหลายปี
- ภาษีในงบกำไรขาดทุนรวมภาษีรอการตัดบัญชีด้วย ไม่เท่ากับภาษีที่จ่ายเป็นเงินสดจริงในปีนั้น
- ปีที่บริษัทขาดทุนก่อนภาษีแต่ยังมีภาษีต้องจ่าย อัตราที่คำนวณได้จะติดลบหรือสูงผิดปกติ จึงไม่มีความหมายเชิงเปรียบเทียบ
ดูค่า Effective Tax Rate ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Effective Tax Rate พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง