Glossary · อัตราภาษีที่แท้จริง

Effective Tax Rate คืออะไร

อัตราภาษีที่แท้จริง ความหมาย สูตรคำนวณ ตัวอย่าง และข้อควรระวัง

เขียนโดย HypeTimes Staff

Effective Tax Rate คืออะไร

Effective Tax Rate หรืออัตราภาษีที่แท้จริง คือภาษีเงินได้ที่บริษัทบันทึกในงบกำไรขาดทุน เทียบกับกำไรก่อนภาษี ตัวเลขนี้มักไม่เท่ากับอัตราภาษีตามกฎหมาย เพราะบริษัทอาจมีรายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี ค่าใช้จ่ายที่หักภาษีได้มากกว่าจริง หรือมีธุรกิจในประเทศที่อัตราภาษีต่างกัน

อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลของไทยโดยทั่วไปอยู่ที่ 20% ของกำไรสุทธิทางภาษี บริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนจาก BOI อาจได้รับยกเว้นหรือลดหย่อนภาษีสำหรับกำไรจากกิจการที่ได้รับส่งเสริมเป็นระยะเวลาที่กำหนด Effective Tax Rate จึงต่ำกว่า 20% ได้มาก และจะขยับขึ้นเมื่อสิทธิหมดอายุ

สูตรคำนวณ

สูตร Effective Tax Rate

Effective Tax Rate = ภาษีเงินได้ ÷ กำไรก่อนภาษี × 100
กำไรสุทธิ = กำไรก่อนภาษี × (1 − Effective Tax Rate)

ตัวอย่างการคำนวณ

สมมติบริษัท ก มีกำไรก่อนภาษี 1,000 ล้านบาท ในจำนวนนี้ 250 ล้านบาทมาจากโรงงานที่ได้รับยกเว้นภาษีจาก BOI ส่วนที่เหลือเสียภาษีในอัตรา 20%

  • ภาษีที่ต้องจ่าย = (1,000 − 250) × 20% = 150 ล้านบาท
  • Effective Tax Rate = 150 ÷ 1,000 × 100 = 15% และกำไรสุทธิ = 1,000 − 150 = 850 ล้านบาท
  • เมื่อสิทธิ BOI หมดอายุ ภาษี = 1,000 × 20% = 200 ล้านบาท กำไรสุทธิเหลือ 1,000 − 200 = 800 ล้านบาท
  • กำไรสุทธิลดลง = 50 ÷ 850 × 100 ≈ 5.9%

สรุปผล

แม้ธุรกิจของบริษัท ก ทำกำไรก่อนภาษีได้เท่าเดิม แต่กำไรสุทธิจะลดลงราว 6% เพียงเพราะสิทธิประโยชน์ทางภาษีหมดลง

ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น

วิธีอ่านค่า Effective Tax Rate

  • Effective Tax Rate ใกล้ 20% เป็นเรื่องปกติของบริษัทไทยที่ไม่มีสิทธิประโยชน์พิเศษ ถ้าต่ำกว่ามากให้หาสาเหตุ เช่น BOI หรือรายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี
  • วันหมดอายุของสิทธิ BOI เป็นปัจจัยที่ทำให้กำไรสุทธิลดลงทั้งที่ธุรกิจไม่ได้แย่ลง
  • บริษัทที่มีธุรกิจในต่างประเทศ Effective Tax Rate จะขึ้นกับสัดส่วนกำไรในแต่ละประเทศ ซึ่งอัตราภาษีต่างกัน
  • เมื่อประมาณการกำไรอนาคต ควรใช้อัตราภาษีที่คาดว่าจะเป็นจริงในอนาคต ไม่ใช่ตัวเลขปีเดียว

ข้อควรระวัง

สิ่งที่ Effective Tax Rate ไม่ได้บอก

  • Effective Tax Rate ปีเดียวอาจผิดปกติจากรายการครั้งเดียว เช่น การใช้ขาดทุนสะสมทางภาษี หรือการตั้งภาษีย้อนหลัง ควรดูหลายปี
  • ภาษีในงบกำไรขาดทุนรวมภาษีรอการตัดบัญชีด้วย ไม่เท่ากับภาษีที่จ่ายเป็นเงินสดจริงในปีนั้น
  • ปีที่บริษัทขาดทุนก่อนภาษีแต่ยังมีภาษีต้องจ่าย อัตราที่คำนวณได้จะติดลบหรือสูงผิดปกติ จึงไม่มีความหมายเชิงเปรียบเทียบ

ดูค่า Effective Tax Rate ในรายงานจริง

รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Effective Tax Rate พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง

คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง

ดูคำศัพท์ทั้งหมด

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือขายหลักทรัพย์ใด ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจลงทุน