Free Cash Flow คืออะไร
Free Cash Flow (FCF) หรือกระแสเงินสดอิสระ คือเงินสดที่บริษัทหามาได้จริงจากการทำธุรกิจ หลังหักเงินที่ต้องใช้ลงทุนเพื่อรักษาและขยายกิจการ เป็นเงินที่บริษัทเลือกใช้ได้อย่างอิสระ เช่น จ่ายปันผล คืนหนี้ หรือซื้อหุ้นคืน
กำไรสุทธิกับเงินสดไม่จำเป็นต้องเท่ากัน เพราะกำไรทางบัญชีนับยอดขายเชื่อที่ยังเก็บเงินไม่ได้ และหักค่าเสื่อมราคาที่ไม่ได้จ่ายเงินออกไปจริงในปีนั้น FCF จึงเป็นอีกมุมหนึ่งที่ช่วยตรวจว่ากำไรกลายเป็นเงินสดได้จริงหรือไม่ กำไรในงบดูดีได้ แต่ถ้าต้องลงทุนซื้อเครื่องจักรใหม่ตลอดเวลา เงินอิสระอาจเหลือน้อยมาก
สูตรคำนวณ
สูตร Free Cash Flow
FCF = กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน (CFO) − รายจ่ายลงทุน (CapEx)
FCF Yield = FCF ÷ มูลค่าตลาด × 100
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัทมีกำไรสุทธิ 800 ล้านบาท กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน 1,200 ล้านบาท ใช้เงินซื้อเครื่องจักรและสร้างสาขาใหม่ 700 ล้านบาท จ่ายปันผล 400 ล้านบาท และมีมูลค่าตลาด 10,000 ล้านบาท
- FCF = 1,200 − 700 = 500 ล้านบาท
- FCF Yield = 500 ÷ 10,000 × 100 = 5%
- FCF หลังจ่ายปันผล = 500 − 400 = 100 ล้านบาท
สรุปผล
บริษัทมีเงินสดอิสระพอจ่ายปันผล 400 ล้านบาท และยังเหลือเงิน 100 ล้านบาทไว้คืนหนี้หรือเก็บสะสม โดยไม่ต้องกู้เงินมาจ่ายปันผล
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า Free Cash Flow
- FCF เป็นบวกและสม่ำเสมอ หมายถึงธุรกิจสร้างเงินสดได้มากกว่าที่ต้องลงทุน เป็นแหล่งเงินที่ยั่งยืนสำหรับจ่ายปันผลและคืนหนี้
- FCF ติดลบไม่ได้แย่เสมอไป บริษัทที่กำลังสร้างโรงงานหรือขยายสาขาจำนวนมาก FCF จะติดลบชั่วคราว ให้ดูว่าการลงทุนนั้นจะสร้างรายได้เพิ่มเมื่อไร และใช้เงินจากไหนมาลงทุน
- ถ้าบริษัทจ่ายปันผลมากกว่า FCF หลายปีติดกัน แปลว่าเงินปันผลมาจากการกู้หรือใช้เงินสดสะสม ซึ่งทำต่อเนื่องได้ไม่นาน
- เทียบ CFO กับกำไรสุทธิ ถ้า CFO ต่ำกว่ากำไรสุทธิต่อเนื่อง อาจเป็นเพราะลูกหนี้หรือสินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้นเร็ว ซึ่งควรตรวจสอบเพิ่ม
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ Free Cash Flow ไม่ได้บอก
- FCF ผันผวนตามจังหวะการลงทุน ปีที่ลงทุนหนักจะต่ำ ปีที่หยุดลงทุนจะสูง ควรดูค่าเฉลี่ยหลายปีแทนการดูปีเดียว
- บริษัทอาจทำให้ FCF ดูดีชั่วคราวด้วยการชะลอจ่ายเจ้าหนี้การค้า หรือเลื่อนการลงทุนที่จำเป็นออกไป ซึ่งอาจกระทบธุรกิจในระยะยาว
- สูตร FCF ไม่ได้มีมาตรฐานเดียว บางรายงานหักดอกเบี้ยจ่ายหรือค่าเช่าด้วย บางรายงานไม่หัก ในธุรกิจที่เช่าสาขาจำนวนมาก FCF ที่หักค่าเช่าตามสัญญาเช่าออกแล้วเรียกว่า FCF หลังจ่ายค่าเช่า ควรดูนิยามที่รายงานนั้นใช้ก่อนเปรียบเทียบ
ดูค่า Free Cash Flow ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Free Cash Flow พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง