Glossary · อัตราส่วนรายได้ต่อมูลค่าธุรกรรม

Take Rate คืออะไร

อัตราส่วนรายได้ต่อมูลค่าธุรกรรม ความหมาย สูตรคำนวณ ตัวอย่าง และข้อควรระวัง

เขียนโดย HypeTimes Staff

Take Rate คืออะไร

Take Rate คือสัดส่วนของมูลค่าธุรกรรมทั้งหมดที่ผ่านแพลตฟอร์ม ซึ่งแพลตฟอร์มเก็บเป็นรายได้ของตัวเอง เช่น ค่าคอมมิชชั่น ค่าธรรมเนียมชำระเงิน และค่าโฆษณา ส่วนมูลค่าธุรกรรมทั้งหมดเรียกว่า GMV (Gross Merchandise Value) ในอีคอมเมิร์ซ หรือ GTV (Gross Transaction Value) ในธุรกิจชำระเงินและเรียกรถ

Take Rate คืออัตราส่วนรายได้ที่แพลตฟอร์มตัวกลาง (เช่น อีคอมเมิร์ซ แอปส่งอาหาร หรือบริการชำระเงิน) หักเป็นค่าธรรมเนียมหรือส่วนแบ่งจากมูลค่าธุรกรรมรวมทั้งหมด (GMV) สะท้อนอำนาจในการสร้างรายได้และอำนาจการต่อรองของแพลตฟอร์มเหนือผู้ขายและผู้ใช้บริการ

ในรายงานหุ้นแพลตฟอร์ม ทั้งตลาดออนไลน์ แอปส่งอาหาร แอปเรียกรถ และร้านค้าแอป รายได้เป็นเพียงส่วนเล็กของ GMV การดูแค่ยอดรายได้จึงไม่พอ ต้องดูว่า GMV โตเท่าไร และ Take Rate ขยับไปทางไหน

สูตรคำนวณ

สูตร Take Rate

Take Rate = รายได้ของแพลตฟอร์ม ÷ GMV × 100
รายได้ของแพลตฟอร์ม = GMV × Take Rate

ตัวอย่างการคำนวณ

สมมติแพลตฟอร์มของบริษัท ก มีมูลค่าสินค้าที่ขายผ่านแพลตฟอร์ม (GMV) 50,000 ล้านบาท และมีรายได้ 5,000 ล้านบาท

  • Take Rate = 5,000 ÷ 50,000 × 100 = 10%
  • ทางที่ 1 GMV โต 20% ที่ Take Rate เดิม: 50,000 × 1.2 × 10% = 6,000 ล้านบาท
  • ทางที่ 2 GMV เท่าเดิม แต่ขึ้น Take Rate เป็น 12%: 50,000 × 12% = 6,000 ล้านบาท

สรุปผล

ทั้งสองทางทำให้รายได้เพิ่มเป็น 6,000 ล้านบาทเท่ากัน แต่ทางแรกมาจากผู้ใช้ที่ซื้อขายมากขึ้น ส่วนทางที่สองมาจากการเก็บเงินร้านค้าแพงขึ้น ซึ่งทำซ้ำได้จำกัดก่อนร้านค้าย้ายไปแพลตฟอร์มอื่น

ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น

วิธีอ่านค่า Take Rate

  • Take Rate ที่ค่อย ๆ เพิ่มขึ้นโดย GMV ยังโตได้ แสดงว่าแพลตฟอร์มมีอำนาจต่อรองสูง ร้านค้ายอมจ่ายแพงขึ้นเพราะลูกค้าอยู่ที่นี่
  • ถ้า Take Rate ขึ้นแต่ GMV เริ่มชะลอหรือลดลง อาจเป็นสัญญาณว่าร้านค้าหรือผู้ใช้เริ่มหนีไปคู่แข่ง
  • รายได้จากโฆษณาและบริการเสริม เช่น ระบบชำระเงินและขนส่ง มักเป็นตัวที่ดัน Take Rate ขึ้นได้โดยไม่ต้องขึ้นค่าคอมมิชชั่นตรง ๆ

ข้อควรระวัง

สิ่งที่ Take Rate ไม่ได้บอก

  • แต่ละบริษัทนับ GMV ต่างกัน บางแห่งรวมคำสั่งซื้อที่ยกเลิกหรือคืนสินค้า บางแห่งไม่รวม การเทียบ Take Rate ข้ามบริษัทต้องดูนิยามก่อน
  • การบันทึกรายได้แบบเต็มจำนวน (ซื้อมาขายไป) กับแบบรับเฉพาะค่าคอมมิชชั่นทำให้ Take Rate ต่างกันมาก แม้ธุรกิจจะคล้ายกัน
  • Take Rate สูงอาจดึงดูดการกำกับดูแลจากภาครัฐหรือการฟ้องร้องเรื่องผูกขาด ซึ่งบังคับให้ต้องลดค่าธรรมเนียมลงได้

ดูค่า Take Rate ในรายงานจริง

รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Take Rate พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง

คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง

ดูคำศัพท์ทั้งหมด

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือขายหลักทรัพย์ใด ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจลงทุน