SaaS คืออะไร
SaaS (Software as a Service) คือธุรกิจขายซอฟต์แวร์ให้ใช้งานผ่านอินเทอร์เน็ตโดยเก็บค่าบริการเป็นรายเดือนหรือรายปี แทนการขายโปรแกรมครั้งเดียวจบ ลูกค้าไม่ต้องติดตั้งเอง และได้รับการอัปเดตตลอด ส่วนบริษัทได้รายได้ประจำที่ต่อเนื่อง ดูรายละเอียดเรื่องรายได้ประจำได้ในหน้า Recurring Income
การวิเคราะห์หุ้น SaaS มักดู 3 ตัวเลขหลัก คือ ARR (รายได้ประจำต่อปี) อัตราการรักษารายได้จากลูกค้าเดิม (Net Revenue Retention) และ Rule of 40 ซึ่งวัดความสมดุลระหว่างการเติบโตกับการทำกำไร หุ้น SaaS ส่วนใหญ่อยู่ในตลาดสหรัฐฯ ส่วนในตลาดไทยมักเป็นบริษัทที่ขายซอฟต์แวร์บางส่วนแบบสมาชิก
สูตรคำนวณ
สูตร SaaS
Net Revenue Retention (NRR) = ARR จากลูกค้าเดิม ณ สิ้นงวด ÷ ARR ของลูกค้ากลุ่มเดียวกัน ณ ต้นงวด × 100
ARR สิ้นงวด = ARR ต้นงวด + ส่วนที่ลูกค้าเดิมซื้อเพิ่ม − ส่วนที่ลูกค้ายกเลิกหรือลดแพ็กเกจ + ARR จากลูกค้าใหม่
Rule of 40 = อัตราเติบโตของรายได้ (%) + อัตรากำไร (%) โดยมักใช้อัตรากระแสเงินสดอิสระต่อรายได้
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัท ก มี ARR ต้นปี 1,000 ล้านบาท ระหว่างปีลูกค้าเดิมซื้อเพิ่ม 200 ล้านบาท ยกเลิกหรือลดแพ็กเกจ 80 ล้านบาท ได้ลูกค้าใหม่ 180 ล้านบาท และมีอัตรากระแสเงินสดอิสระต่อรายได้ 15%
- ARR จากลูกค้าเดิมสิ้นปี = 1,000 + 200 − 80 = 1,120 ล้านบาท
- NRR = 1,120 ÷ 1,000 × 100 = 112%
- ARR สิ้นปี = 1,120 + 180 = 1,300 ล้านบาท โต (1,300 − 1,000) ÷ 1,000 × 100 = 30%
- Rule of 40 = 30 + 15 = 45
สรุปผล
แม้ไม่มีลูกค้าใหม่เลย บริษัท ก ก็ยังโต 12% จากลูกค้าเดิม และคะแนน Rule of 40 เท่ากับ 45 ซึ่งผ่านเกณฑ์ 40 แปลว่าโตเร็วโดยไม่เผาเงินมากเกินไป
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า SaaS
- NRR เกิน 100% แปลว่าลูกค้าเดิมจ่ายเงินมากขึ้นกว่าที่ยกเลิกไป ยิ่งสูงยิ่งดี เพราะบริษัทโตได้แม้หาลูกค้าใหม่ได้น้อย ส่วน NRR ต่ำกว่า 100% แปลว่ารายได้จากลูกค้าเดิมหดตัว
- Rule of 40 ใช้เทียบบริษัทที่อยู่ต่างช่วง บริษัทที่โต 50% แต่ขาดทุน 10% ได้ 40 เท่ากับบริษัทที่โต 10% แต่กำไร 30% ตลาดมักให้ P/S สูงกับบริษัทที่ได้คะแนนเกิน 40
- ดูรายได้รับล่วงหน้าและยอดสัญญาที่ยังไม่รับรู้ประกอบ ถ้าเพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้ แปลว่ายอดขายใหม่ยังแข็งแรง
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ SaaS ไม่ได้บอก
- แต่ละบริษัทนิยาม ARR และ NRR ไม่เหมือนกัน บางรายรวมรายได้จากการใช้งานที่ไม่แน่นอน ควรอ่านนิยามในเอกสารนักลงทุนก่อนเทียบกัน
- บริษัท SaaS จำนวนมากมีกระแสเงินสดดูดีเพราะจ่ายค่าตอบแทนพนักงานเป็นหุ้น ซึ่งไม่ใช่เงินสดแต่ทำให้ผู้ถือหุ้นเดิมถูกลดสัดส่วน
- NRR สูงในช่วงเศรษฐกิจดีอาจลดลงเร็วเมื่อลูกค้าตัดงบ และ AI อาจเปลี่ยนวิธีคิดราคาจากจำนวนผู้ใช้เป็นตามการใช้งาน ทำให้รายได้คาดการณ์ยากขึ้น
ดูค่า SaaS ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า SaaS พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง