R&D คืออะไร
R&D (Research and Development) หรือค่าใช้จ่ายวิจัยและพัฒนา คือเงินที่บริษัทใช้คิดค้นสินค้า บริการ หรือเทคโนโลยีใหม่ เช่น ค่าจ้างวิศวกรและนักวิทยาศาสตร์ ค่าทดลอง และค่าทดสอบต้นแบบ เป็นการลงทุนวันนี้เพื่อหวังรายได้ในอนาคต
ค่าใช้จ่าย R&D สะท้อนความมุ่งมั่นในการสร้างสรรค์นวัตกรรมและความได้เปรียบทางการแข่งขันในระยะยาว โดยเฉพาะในกลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยี อิเล็กทรอนิกส์ และยา การตัดลดงบ R&D อาจช่วยให้กำไรระยะสั้นดูดีขึ้น แต่จะส่งผลเสียต่อความสามารถในการแข่งขันและการออกผลิตภัณฑ์ใหม่ในอนาคต
ตามมาตรฐาน TFRS/IFRS ค่าใช้จ่ายช่วงวิจัยต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทันที แต่ค่าใช้จ่ายช่วงพัฒนาที่เข้าเงื่อนไขบันทึกเป็นสินทรัพย์แล้วทยอยตัดจ่ายได้ ส่วน US GAAP โดยทั่วไปให้บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทันที มีข้อยกเว้นบางเรื่อง เช่น ซอฟต์แวร์ บริษัทเทคโนโลยีและยาในสหรัฐฯ จึงมีบรรทัด R&D ขนาดใหญ่ในงบกำไรขาดทุน
สูตรคำนวณ
สูตร R&D
R&D to Sales = ค่าใช้จ่าย R&D ÷ รายได้ × 100
R&D ที่ใช้จริงในปี = R&D ที่บันทึกเป็นค่าใช้จ่าย + ต้นทุนพัฒนาที่บันทึกเป็นสินทรัพย์ในปี
อัตราการเติบโตของ R&D = (R&D ปีนี้ − R&D ปีก่อน) ÷ R&D ปีก่อน × 100
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัท ก ทำซอฟต์แวร์ มีรายได้ 5,000 ล้านบาท ใช้เงิน R&D 750 ล้านบาท ส่วนบริษัท ข ผลิตอุปกรณ์ทั่วไป มีรายได้ 8,000 ล้านบาท ใช้เงิน R&D 400 ล้านบาท
- R&D to Sales บริษัท ก = 750 ÷ 5,000 × 100 = 15%
- R&D to Sales บริษัท ข = 400 ÷ 8,000 × 100 = 5%
- ถ้าบริษัท ก ลด R&D เหลือ 500 ล้านบาท กำไรปีนี้จะเพิ่ม 750 − 500 = 250 ล้านบาท
สรุปผล
บริษัท ก ทุ่มเงินพัฒนาสินค้าใหม่ 15 บาทต่อยอดขาย 100 บาท มากกว่าบริษัท ข สามเท่า การตัด R&D ทำให้กำไรปีนี้ดูดีขึ้นทันที แต่อาจแลกกับความสามารถแข่งขันในอนาคต
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า R&D
- เทียบ R&D to Sales กับคู่แข่งในอุตสาหกรรมเดียวกันเท่านั้น ธุรกิจยาและซอฟต์แวร์ใช้ R&D สูงเป็นปกติ ส่วนธุรกิจค้าปลีกหรือพลังงานใช้น้อยมาก
- R&D ที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องโดยรายได้ก็โตตาม เป็นสัญญาณว่าการลงทุนพัฒนาได้ผล ถ้า R&D โตแต่รายได้ไม่โตหลายปี ควรถามว่าเงินไปไหน
- บริษัทที่ลด R&D ลงแรงเพื่อให้กำไรดูดี อาจกำลังกินบุญเก่า ให้ดูว่าสินค้าใหม่ยังออกมาตามแผนหรือไม่
- ในหุ้นไทย R&D มักรวมอยู่ในค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร ไม่แยกบรรทัด ต้องอ่านหมายเหตุประกอบงบหรือเอกสารนำเสนอ
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ R&D ไม่ได้บอก
- บริษัทที่บันทึกต้นทุนพัฒนาเป็นสินทรัพย์จะมีกำไรปีนี้สูงกว่าบริษัทที่บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมด ควรรวมส่วนที่บันทึกเป็นสินทรัพย์ก่อนเทียบ
- R&D สูงไม่ได้แปลว่าบริษัทจะได้สินค้าที่ขายดีเสมอไป โครงการวิจัยยาจำนวนมากล้มเหลวและไม่สร้างรายได้เลย
- ต้นทุนพัฒนาที่บันทึกเป็นสินทรัพย์ไว้ อาจต้องตัดทิ้งก้อนใหญ่ภายหลังถ้าโครงการล้มเหลว ทำให้กำไรปีนั้นลดลงแรง
ดูค่า R&D ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า R&D พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง