Patent Cliff คืออะไร
Patent Cliff คือช่วงที่สิทธิบัตรของยาขายดีหมดอายุ ทำให้บริษัทยาสูญเสียสิทธิผูกขาดการขาย ผู้ผลิตยาสามัญ (Generic) จึงผลิตยาตัวยาเดียวกันออกมาขายในราคาถูกกว่ามาก ยอดขายยาต้นแบบจึงร่วงลงเหมือนตกหน้าผา และเพราะยาต้นแบบมักมีมาร์จิ้นสูงมาก กำไรจึงลดลงมากกว่ายอดขาย
โดยทั่วไปสิทธิบัตรมีอายุ 20 ปีนับจากวันยื่นขอ แต่เพราะยื่นตั้งแต่ช่วงวิจัย ระยะเวลาที่ได้ขายแบบผูกขาดจริงจึงสั้นกว่านั้นมาก
คำนี้มักพบในรายงานหุ้นยาต่างประเทศ ซึ่งจะระบุว่ายาตัวใดหมดสิทธิบัตรปีไหน และคิดเป็นสัดส่วนเท่าไรของรายได้ สำหรับบริษัทยาสามัญหรือบริษัทจัดจำหน่ายยา ช่วงที่ยาดังหมดสิทธิบัตรกลับเป็นโอกาสในการเพิ่มยอดขาย
ความเร็วที่ยอดขายหายไป
- ยาโมเลกุลเล็กทั่วไปมักเสียยอดขายเร็วมากหลังยาสามัญเข้าตลาด
- ยาชีววัตถุมักเสียยอดขายช้ากว่า เพราะยาคล้ายคลึง (Biosimilar) ผลิตยากและมีผู้แข่งขันน้อยกว่า
- สิทธิบัตรในแต่ละประเทศหมดอายุไม่พร้อมกัน ยอดขายจึงอาจลดลงเป็นขั้นตามประเทศ
- วันหมดสิทธิบัตรไม่ได้แปลว่ายาสามัญเข้าตลาดวันนั้นทันที สิทธิบัตรย่อย คดีความ หรือข้อตกลงยอมความอาจเลื่อนการเข้าตลาดออกไป หรือยาสามัญอาจเข้าเร็วกว่าที่คาด
วิธีรับมือของบริษัทยา
- ออกยาใหม่ใน Pipeline ให้พร้อมขายก่อนยาเดิมหมดสิทธิบัตร
- ซื้อกิจการเพื่อเติมยาใหม่ ซึ่งถ้าราคาแพงอาจสร้างค่าความนิยมและหนี้ก้อนใหญ่