Margin Account คืออะไร
Margin Account หรือบัญชีมาร์จิ้น (ในไทยมักเรียกบัญชีเครดิตบาลานซ์) คือบัญชีซื้อขายหุ้นที่โบรกเกอร์ให้กู้เงินมาซื้อหุ้นเพิ่ม โดยใช้เงินสดและหุ้นในบัญชีเป็นหลักประกัน นักลงทุนต้องวางเงินส่วนของตัวเองขั้นต่ำตอนซื้อ (Initial Margin) และต้องรักษาสัดส่วนหลักประกันไม่ให้ต่ำกว่าระดับที่กำหนด (Maintenance Margin) ระหว่างถือหุ้น
เมื่อราคาหุ้นลดลงจนหลักประกันต่ำกว่าระดับที่กำหนด โบรกเกอร์จะขอให้เติมเงิน เรียกว่า Margin Call ถ้าไม่เติมหรือราคาลดลงต่อถึงอีกระดับ โบรกเกอร์จะบังคับขายหุ้น เรียกว่า Force Sell การกู้ทำให้กำไรและขาดทุนขยายตัว และดอกเบี้ยมาร์จิ้นเดินทุกวันไม่ว่าหุ้นขึ้นหรือลง
โบรกเกอร์จัดกลุ่มหุ้นที่ใช้เป็นหลักประกันได้ (Marginable) และกำหนดสัดส่วนเงินวางของแต่ละกลุ่มต่างกัน หุ้นผันผวนสูงต้องวางเงินมากกว่า หรืออาจซื้อด้วยมาร์จิ้นไม่ได้เลย ระดับเปอร์เซ็นต์จริงขึ้นกับโบรกเกอร์และเกณฑ์ของหน่วยงานกำกับ
ความเสี่ยงจากกลไกของบัญชี
- หุ้นที่ลงแรงจนติดฟลอร์อาจกระโดดผ่านจุด Margin Call ไปถึงจุด Force Sell ภายในวันเดียว โดยไม่มีเวลาเติมเงิน
- โบรกเกอร์ปรับสัดส่วนเงินวางหรือถอดหุ้นออกจากรายการหลักประกันได้ ทำให้วงเงินหายไปทั้งที่ราคาหุ้นยังไม่ขยับ
- การบังคับขายจากบัญชีมาร์จิ้นมักทำให้ราคาหุ้นลงแรงหลายวันติด เพราะแรงขายไม่ได้มาจากการตัดสินใจแต่มาจากการบังคับ
- ยอดหนี้มาร์จิ้นรวมของตลาดที่สูงขึ้นเร็ว มักบอกว่าตลาดมีแรงเก็งกำไรสูง และอาจเกิดแรงขายซ้ำเติมเมื่อราคาลง
สูตรคำนวณ
สูตร Margin Account
สัดส่วนส่วนของเจ้าของ (%) = (มูลค่าหุ้นในพอร์ต − หนี้มาร์จิ้น) ÷ มูลค่าหุ้นในพอร์ต × 100
มูลค่าพอร์ตที่โดน Margin Call = หนี้มาร์จิ้น ÷ (1 − Maintenance Margin)
มูลค่าพอร์ตที่โดน Force Sell = หนี้มาร์จิ้น ÷ (1 − ระดับ Force Sell)
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติเรามีเงิน 100,000 บาท กู้มาร์จิ้นอีก 100,000 บาท ซื้อหุ้นรวม 200,000 บาท (Initial Margin 50%) และสมมติโบรกเกอร์กำหนด Margin Call ที่ส่วนของเจ้าของต่ำกว่า 35% และ Force Sell ที่ต่ำกว่า 30% (ตัวเลขสมมติ ระดับจริงขึ้นกับโบรกเกอร์และเกณฑ์ที่หน่วยงานกำกับกำหนด)
- พอร์ตที่โดน Margin Call = 100,000 ÷ (1 − 35%) ≈ 153,846 บาท คือหุ้นลดลง (200,000 − 153,846) ÷ 200,000 × 100 ≈ 23.1%
- พอร์ตที่โดน Force Sell = 100,000 ÷ (1 − 30%) ≈ 142,857 บาท คือหุ้นลดลงราว 28.6%
- ถ้าดอกเบี้ยมาร์จิ้น 6% ต่อปี ต้องจ่ายดอกเบี้ย = 100,000 × 6% = 6,000 บาทต่อปี ไม่ว่าหุ้นขึ้นหรือลง
สรุปผล
หุ้นลดลงแค่ราว 23% ก็ถูกเรียกเติมเงิน และลดลงราว 29% ก็อาจถูกบังคับขาย ซึ่งในตอนนั้นเงินของเราเองหายไปแล้วกว่าครึ่ง เพราะการกู้ทำให้กำไรและขาดทุนขยายตัวประมาณ 2 เท่า
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
ดูค่า Margin Account ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Margin Account พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง