IPP / SPP / VSPP คืออะไร
IPP SPP และ VSPP คือการแบ่งประเภทผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนในไทยตามขนาดโรงไฟฟ้าและผู้ซื้อไฟ ทั้งสามแบบผลิตไฟฟ้าเหมือนกัน แต่ผู้ซื้อ สัญญา และความมั่นคงของรายได้ต่างกัน
เกณฑ์ขนาดและเงื่อนไขของแต่ละประเภทกำหนดโดยหน่วยงานรัฐและปรับเปลี่ยนได้ตามนโยบาย รายละเอียดที่ใช้จริงจึงอยู่ในสัญญาซื้อขายไฟของแต่ละโรง ส่วนการได้สัญญาโรงไฟฟ้าใหม่ขึ้นกับแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าและการประมูลของรัฐ
ประเภทผู้ผลิตไฟฟ้า
- IPP (Independent Power Producer) หรือผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระ: โรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ระดับหลายร้อยถึงหลายพันเมกะวัตต์ ขายไฟทั้งหมดให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
- SPP (Small Power Producer) หรือผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก: ขนาดกลาง ขายไฟส่วนหนึ่งให้ กฟผ. และอีกส่วนให้ลูกค้าโรงงาน
- VSPP (Very Small Power Producer) หรือผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กมาก: โรงขนาดเล็ก ขายไฟให้การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคหรือการไฟฟ้านครหลวง
คำที่พบบ่อย
- SPP Cogeneration: โรงไฟฟ้าก๊าซในนิคมอุตสาหกรรมที่ผลิตทั้งไฟฟ้าและไอน้ำขายให้โรงงานรอบข้าง
- โรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียน เช่น โซลาร์ ลม และชีวมวล มักอยู่ในกลุ่ม SPP หรือ VSPP ขายไฟตามอัตรารับซื้อที่รัฐกำหนด
- สัญญาแบบ Firm: ต้องพร้อมจ่ายไฟตามที่ตกลง
- สัญญาแบบ Non-firm: ขายเท่าที่ผลิตได้
ข้อสังเกตเรื่องรายได้และตัวเลข
- ไฟที่ขายให้การไฟฟ้าตามสัญญาส่งผ่านต้นทุนเชื้อเพลิงได้ ส่วนไฟที่ SPP ขายให้โรงงานใช้ราคาอ้างอิงค่าไฟที่รวมค่า Ft จึงแกว่งตามต้นทุนก๊าซมากกว่า
- โรงที่ใกล้หมดสัญญาต้องต่ออายุหรือลงทุนสร้างใหม่ทดแทน
- MW ในเอกสารบริษัทอาจเป็นกำลังผลิตทั้งโรงหรือคิดตามสัดส่วนการถือหุ้น ต้องดูให้ตรงกันก่อนเทียบระหว่างบริษัท