IPD / OPD คืออะไร
OPD (Outpatient Department) คือผู้ป่วยนอก ที่มาตรวจรักษาแล้วกลับบ้านได้ภายในวันเดียว ส่วน IPD (Inpatient Department) คือผู้ป่วยในที่ต้องนอนโรงพยาบาล เช่น ผ่าตัดใหญ่หรือป่วยหนัก รายได้ของโรงพยาบาลเอกชนแบ่งเป็นสองก้อนนี้ โดยแต่ละก้อนเกิดจากจำนวนผู้ป่วยคูณรายได้ต่อราย รายได้ต่อราย IPD ขึ้นกับจำนวนวันนอนและรายได้ต่อวันนอน
การแยกสองตัวนี้บอกได้ว่ารายได้โตจากอะไร รายได้ที่โตจากจำนวนผู้ป่วยแสดงว่าโรงพยาบาลดึงคนไข้ได้มากขึ้น ส่วนรายได้ที่โตจากรายได้ต่อครั้งอาจมาจากการรักษาโรคซับซ้อนขึ้น การขึ้นราคา หรือสัดส่วนผู้ป่วยต่างชาติที่สูงขึ้น สัดส่วนรายได้ IPD ที่สูงมักสะท้อนว่าโรงพยาบาลรับเคสหนักและเคสผ่าตัดได้มาก
สิ่งที่ทำให้รายได้ต่อครั้งต่างกัน
- โรคซับซ้อน เช่น หัวใจ มะเร็ง หรือสมอง มีรายได้ต่อครั้งสูง
- ผู้ป่วยต่างชาติที่เดินทางมารักษา (Medical Tourism) มักจ่ายต่อครั้งสูงกว่าผู้ป่วยไทย แต่ขึ้นกับเศรษฐกิจ การเมือง และนโยบายวีซ่าของประเทศต้นทาง และบางกลุ่มมีความเสี่ยงเรื่องการเก็บเงิน เช่น ลูกหนี้จากรัฐบาลต่างประเทศที่จ่ายล่าช้า
- ผู้ป่วยประกันสังคมหรือสวัสดิการรัฐ โรงพยาบาลมักได้รับเงินตามอัตราที่รัฐกำหนด รายได้ต่อรายจึงต่ำกว่าผู้ป่วยจ่ายเงินเอง
ฤดูกาลและต้นทุน
- จำนวนผู้ป่วยมีฤดูกาล เช่น ไข้หวัดใหญ่หรือไข้เลือดออกในช่วงฝน จึงเทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อน
- โรงพยาบาลมีต้นทุนคงที่สูง เช่น แพทย์ พยาบาล และอาคาร เมื่อจำนวนผู้ป่วยเพิ่ม กำไรมักโตเร็วกว่ารายได้