Goodwill คืออะไร
Goodwill หรือค่าความนิยม คือส่วนที่บริษัทจ่ายแพงกว่ามูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์สุทธิ เมื่อเข้าซื้อกิจการอื่น ส่วนเกินนี้คือราคาที่จ่ายให้กับสิ่งที่จับต้องไม่ได้ เช่น ชื่อเสียง ฐานลูกค้า ทีมงาน หรือการทำงานร่วมกันที่คาดว่าจะเกิดขึ้น
Goodwill จะเกิดขึ้นเฉพาะเมื่อมีการซื้อกิจการ โดยเป็นส่วนต่างระหว่างราคาซื้อกับมูลค่าทางบัญชีสุทธิของสินทรัพย์ที่ระบุได้ การจ่ายเงินสูงกว่ามูลค่าสินทรัพย์มักสะท้อนมูลค่าของแบรนด์ ฐานลูกค้า เทคโนโลยี หรือความสามารถในการทำกำไรในอนาคต
Goodwill ไม่ถูกทยอยหักค่าเสื่อมราคาเหมือนสินทรัพย์ทั่วไป แต่บริษัทต้องทดสอบทุกปีว่ายังคุ้มค่าหรือไม่ ถ้ากิจการที่ซื้อมาทำผลงานแย่ลง ต้องตัดลดมูลค่า เรียกว่าการด้อยค่า (Impairment) ซึ่งเป็นผลขาดทุนทางบัญชี
สูตรคำนวณ
สูตร Goodwill
Goodwill = ราคาซื้อกิจการ − มูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์สุทธิที่ได้มา
สินทรัพย์สุทธิ = สินทรัพย์ − หนี้สิน
ผลขาดทุนจากการด้อยค่า = มูลค่าตามบัญชีของกิจการ − มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัทซื้อร้านก๋วยเตี๋ยวในราคา 5,000,000 บาท ร้านมีสินทรัพย์ 2,500,000 บาท และหนี้สิน 500,000 บาท ต่อมามีคู่แข่งเปิดใกล้ ๆ จนประเมินว่าร้านทั้งร้านเหลือมูลค่า 3,500,000 บาท
- สินทรัพย์สุทธิ = 2,500,000 − 500,000 = 2,000,000 บาท
- Goodwill = 5,000,000 − 2,000,000 = 3,000,000 บาท
- ผลขาดทุนจากการด้อยค่า = 5,000,000 − 3,500,000 = 1,500,000 บาท
สรุปผล
บริษัทต้องตัด Goodwill ลง 1,500,000 บาท เหลือ 1,500,000 บาท และบันทึกเป็นผลขาดทุนในปีนั้น แม้จะไม่มีเงินสดจ่ายออกไปจริงในปีนั้น
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า Goodwill
- เทียบ Goodwill กับส่วนของผู้ถือหุ้น ถ้า Goodwill เป็นสัดส่วนใหญ่ของทุน แปลว่ามูลค่าบริษัทพึ่งพาความสำเร็จของกิจการที่ซื้อมามาก
- การด้อยค่า Goodwill เป็นสัญญาณว่าบริษัทเคยจ่ายแพงเกินไป ผู้บริหารที่มีประวัติด้อยค่าบ่อย ควรตั้งคำถามกับการซื้อกิจการครั้งต่อไป
- การด้อยค่าไม่กระทบเงินสด นักวิเคราะห์จึงมักตัดออกเมื่อคำนวณกำไรปกติ แต่ไม่ได้แปลว่าไม่สำคัญ เพราะเงินที่จ่ายไปตอนซื้อเสียไปแล้วจริง
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ Goodwill ไม่ได้บอก
- Goodwill ขายแยกออกไปไม่ได้ ถ้าบริษัทมีปัญหา มูลค่านี้อาจหายไปทั้งหมด การดู P/BV ของบริษัทที่มี Goodwill สูงจึงควรหัก Goodwill ออกก่อน
- การทดสอบการด้อยค่าใช้สมมติฐานของผู้บริหาร ซึ่งอาจมองโลกในแง่ดีจนเลื่อนการรับรู้ผลขาดทุนออกไป
- การซื้อกิจการหลายครั้งทำให้กำไรรวมโต แต่ถ้าจ่ายแพงเกินไป ผลตอบแทนต่อเงินที่ลงทุน (ROE) อาจลดลง
ดูค่า Goodwill ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Goodwill พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง