E-commerce คืออะไร
E-commerce หรืออีคอมเมิร์ซ คือการซื้อขายสินค้าผ่านเว็บไซต์ แอป หรือโซเชียลมีเดีย ต่างจากร้านค้าปลีกทั่วไปตรงที่มีต้นทุนส่งพัสดุทุกชิ้นถึงหน้าบ้านลูกค้า แพลตฟอร์มที่มีระบบขนส่งของตัวเองและปริมาณพัสดุสูงมักลดต้นทุนต่อชิ้นได้ต่ำกว่าคู่แข่ง
ในรายงานหุ้นสหรัฐฯ และจีนมักแยกรายได้ตามรูปแบบธุรกิจ ส่วนหุ้นค้าปลีกไทยมักรายงานสัดส่วนยอดขายออนไลน์ (Omni-channel) เป็นส่วนหนึ่งของยอดขายรวม
รูปแบบธุรกิจ
- ซื้อมาขายไป (1P): บริษัทซื้อสินค้ามาสต็อกเองแล้วขาย รับรู้ยอดขายเต็มจำนวนแต่อัตรากำไรต่ำ
- มาร์เก็ตเพลส (3P): ให้ร้านค้าอื่นมาเปิดร้านบนแพลตฟอร์ม บริษัทรับรู้เฉพาะค่าคอมมิชชั่น ค่าโฆษณา และค่าบริการ
- แบบ 1P รายงานรายได้สูงกว่าแบบ 3P หลายเท่าแม้ GMV เท่ากัน รายได้หรือ P/S ข้ามรูปแบบจึงเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้
ตัวชี้วัดหลัก
- GMV (มูลค่าสินค้ารวมที่ขายผ่านแพลตฟอร์ม) = จำนวนคำสั่งซื้อ × มูลค่าเฉลี่ยต่อคำสั่งซื้อ (AOV)
- Take Rate: สัดส่วนที่แพลตฟอร์มเก็บจาก GMV รายได้มาร์เก็ตเพลส = GMV × Take Rate
- กำไรต่อออเดอร์: รายได้ต่อออเดอร์หักค่าขนส่งที่แพลตฟอร์มออกให้และค่าการตลาด
ข้อสังเกต
- GMV แต่ละบริษัทนิยามต่างกัน บางแห่งรวมออเดอร์ที่ยกเลิกหรือคืนสินค้า ตัวเลขจึงอาจสูงกว่าเงินที่ผู้ซื้อจ่ายจริง
- ยอดขายช่วงเทศกาลลดราคาใหญ่ทำให้ไตรมาสสุดท้ายของปีสูงผิดปกติ