Concession คืออะไร
สัมปทาน (Concession) คือสัญญาที่รัฐหรือหน่วยงานรัฐให้สิทธิเอกชนลงทุนและดำเนินกิจการบางอย่างเป็นระยะเวลาที่กำหนด เช่น 25-30 ปี โดยเอกชนมักต้องแบ่งรายได้หรือจ่ายค่าตอบแทนให้รัฐ ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ ทางด่วน สนามบิน รถไฟฟ้า ร้านค้าปลอดอากร และคลื่นความถี่โทรคมนาคม
ธุรกิจสัมปทานมักมีรายได้มั่นคงและมีคู่แข่งน้อย แต่มีวันหมดอายุชัดเจน มูลค่าของบริษัทจึงผูกกับจำนวนปีที่เหลือ และโอกาสที่จะได้ต่ออายุหรือได้สัญญาใหม่ การใช้ P/E แบบธุรกิจทั่วไปกับหุ้นสัมปทานจึงอาจประเมินมูลค่าสูงเกินจริง เพราะกำไรไม่ได้อยู่ตลอดไป
เงื่อนไขสำคัญในสัญญา
- อายุสัญญาคงเหลือ: สัมปทานที่เหลือหลายสิบปีมีความเสี่ยงต่ำกว่าสัญญาที่ใกล้หมดอายุใน 2-3 ปี
- การปรับค่าบริการ: ค่าผ่านทางหรือค่าโดยสารอาจขึ้นได้ตามเงินเฟ้อ หรือต้องรอรัฐอนุมัติ
- ส่วนแบ่งรายได้ให้รัฐ: คิดจากรายได้คูณอัตราส่วนแบ่งตามสัญญา ถ้าสัดส่วนเพิ่มขึ้นในสัญญาใหม่ อัตรากำไรจะลดลงแม้รายได้เท่าเดิม
- การต่ออายุ: มักมาพร้อมเงื่อนไขใหม่ เช่น ส่วนแบ่งรายได้สูงขึ้นหรือต้องลงทุนเพิ่ม ได้ต่อสัญญาจึงไม่ได้แปลว่ากำไรเท่าเดิม
ความเสี่ยงเฉพาะของธุรกิจสัมปทาน
- ข่าวการเจรจาต่ออายุหรือการประมูลรอบใหม่ กระทบราคาหุ้นได้แรงทั้งขาขึ้นและขาลง
- ความเสี่ยงด้านนโยบายรัฐและข้อพิพาทสัญญาคาดเดายาก ข่าวการเมืองหรือคำตัดสินของศาลกระทบราคาหุ้นได้แรง