TAM คืออะไร
TAM (Total Addressable Market) คือมูลค่ายอดขายรวมต่อปี หากบริษัทขายสินค้าหรือบริการให้ลูกค้าทุกคนที่เป็นไปได้ในตลาดนั้น ใช้บอกเพดานการเติบโตของธุรกิจ ส่วน SAM (Serviceable Available Market) คือส่วนของ TAM ที่บริษัทเข้าถึงได้จริงตามสินค้า ช่องทาง และพื้นที่ที่มี และ SOM (Serviceable Obtainable Market) คือส่วนแบ่งที่บริษัทน่าจะคว้าได้ในระยะไม่กี่ปีข้างหน้า
Total Addressable Market (TAM) หรือมูลค่าตลาดรวมที่เป็นไปได้ คือโอกาสสร้างรายได้สูงสุดในกรณีที่บริษัทสามารถครองส่วนแบ่งตลาดได้ 100% ช่วยให้นักวิเคราะห์ประเมินเพดานการเติบโตระยะยาวและขนาดของโอกาสทางธุรกิจ โดยเฉพาะสำหรับธุรกิจที่กำลังขยายตลาดสู่ผลิตภัณฑ์หรืออุตสาหกรรมใหม่
ในรายงานหุ้น โดยเฉพาะหุ้นเทคโนโลยีและหุ้นเติบโตของสหรัฐฯ มักเห็นประโยค เช่น บริษัทขยาย TAM ด้วยสินค้าใหม่ หมายถึงบริษัทเพิ่มขนาดตลาดที่ตัวเองขายได้ ซึ่งเป็นเหตุผลหลักที่ตลาดยอมจ่าย P/E สูง
สูตรคำนวณ
สูตร TAM
TAM = จำนวนลูกค้าที่เป็นไปได้ทั้งหมด × ยอดใช้จ่ายเฉลี่ยต่อลูกค้าต่อปี
SAM = TAM × สัดส่วนที่บริษัทเข้าถึงได้ตามสินค้า ช่องทาง และพื้นที่
SOM = SAM × ส่วนแบ่งตลาดที่คาดว่าจะทำได้
ส่วนแบ่งปัจจุบัน (%) = ยอดขายของบริษัท ÷ SAM × 100
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัท ก ขายกาแฟพร้อมดื่ม มีคนที่ดื่มกาแฟเป็นประจำ 20 ล้านคน ใช้จ่ายเฉลี่ยคนละ 2,000 บาทต่อปี บริษัทมีจุดขายครอบคลุมเฉพาะเขตเมืองซึ่งคิดเป็น 40% ของตลาด และปัจจุบันมียอดขาย 400 ล้านบาท
- TAM = 20 ล้านคน × 2,000 บาท = 40,000 ล้านบาท
- SAM = 40,000 × 40% = 16,000 ล้านบาท
- ส่วนแบ่งปัจจุบัน = 400 ÷ 16,000 × 100 = 2.5%
- ถ้าคาดว่าทำส่วนแบ่งได้ 5% ใน 5 ปี: SOM = 16,000 × 5% = 800 ล้านบาท
สรุปผล
บริษัทยังมีที่ว่างให้ยอดขายโตได้อีกราว 2 เท่าภายในตลาดที่เข้าถึงอยู่แล้ว และถ้าขยายไปต่างจังหวัด SAM จะใหญ่ขึ้นอีก เป็นเรื่องเล่าการเติบโตที่ควรตรวจสอบด้วยตัวเลขจริง
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า TAM
- ส่วนแบ่งตลาดเทียบกับ SAM ยังต่ำ แปลว่ายังมีที่ให้เติบโต ถ้าส่วนแบ่งสูงมากแล้ว การเติบโตต่อไปต้องมาจากตลาดใหม่หรือสินค้าใหม่
- ดูว่า TAM เองโตปีละเท่าไร ตลาดที่โตเร็วช่วยให้ทุกบริษัทในอุตสาหกรรมโตได้โดยไม่ต้องแย่งลูกค้ากัน
- การประกาศเข้าสู่ตลาดใหม่หรือออกสินค้าใหม่ที่ขยาย TAM มักถูกตลาดตอบรับด้วยการให้ P/E สูงขึ้น
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ TAM ไม่ได้บอก
- ตัวเลข TAM ที่บริษัทนำเสนอมักกว้างเกินจริง เพราะนับรวมลูกค้าที่ไม่น่าจะซื้อสินค้าจริง ควรดูว่าคำนวณมาจากสมมติฐานอะไร
- TAM ใหญ่ไม่ได้รับประกันกำไร ตลาดใหญ่ดึงดูดคู่แข่งจำนวนมาก ถ้าไม่มีความได้เปรียบ กำไรจะถูกแบ่งจนบาง
- อย่านำ TAM มาคูณกับส่วนแบ่งตลาดสมมติแบบง่าย ๆ เพื่อตั้งราคาเป้าหมาย โดยไม่ดูต้นทุนและเวลาที่ใช้กว่าจะได้ส่วนแบ่งนั้น
ดูค่า TAM ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า TAM พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง