D/E Ratio คืออะไร
D/E Ratio (Debt to Equity Ratio) หรืออัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้น ใช้ดูว่าบริษัทพึ่งพาเงินกู้หรือหนี้สินมากเพียงใด เมื่อเทียบกับเงินทุนของผู้ถือหุ้นเอง
รายงานหลายฉบับแยกดูเฉพาะหนี้ที่มีภาระดอกเบี้ย (Interest-bearing Debt หรือ IBD) เช่น เงินกู้ธนาคารและหุ้นกู้ เพราะเป็นหนี้ที่ต้องจ่ายดอกเบี้ยและมีกำหนดชำระคืนแน่นอน ต่างจากหนี้การค้าที่เกิดจากการดำเนินธุรกิจปกติ
สูตรคำนวณ
สูตร D/E Ratio
D/E = หนี้สินรวม ÷ ส่วนของผู้ถือหุ้น
IBD/E = หนี้ที่มีภาระดอกเบี้ย ÷ ส่วนของผู้ถือหุ้น
Net IBD/E = (หนี้ที่มีภาระดอกเบี้ย − เงินสด) ÷ ส่วนของผู้ถือหุ้น
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัทมีหนี้สินรวม 6,000 ล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นเงินกู้และหุ้นกู้ 3,500 ล้านบาท มีเงินสด 500 ล้านบาท และส่วนของผู้ถือหุ้น 4,000 ล้านบาท
- D/E = 6,000 ÷ 4,000 = 1.5 เท่า
- IBD/E = 3,500 ÷ 4,000 = 0.875 เท่า
- Net IBD/E = (3,500 − 500) ÷ 4,000 = 0.75 เท่า
สรุปผล
หนี้สินรวมสูงกว่าทุนของผู้ถือหุ้น 1.5 เท่า แต่หนี้ที่ต้องจ่ายดอกเบี้ยจริง หลังหักเงินสดแล้ว อยู่ที่ 0.75 เท่าของทุน
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า D/E Ratio
- D/E สูง หมายถึงบริษัทใช้เงินกู้มาก เมื่อธุรกิจดี หนี้ช่วยขยายผลตอบแทนให้ผู้ถือหุ้น แต่เมื่อธุรกิจชะลอตัวหรือดอกเบี้ยขึ้น ภาระดอกเบี้ยจะกดดันกำไรมากขึ้น
- ระดับที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจ ธุรกิจที่มีรายได้สม่ำเสมอ เช่น โรงไฟฟ้าที่มีสัญญาขายไฟระยะยาว รับหนี้ได้มากกว่าธุรกิจที่รายได้ผันผวน
- ควรดูแนวโน้มย้อนหลังหลายปี ว่าหนี้เพิ่มขึ้นเพราะลงทุนขยายกิจการที่จะสร้างรายได้ หรือเพิ่มขึ้นเพราะกระแสเงินสดจากการดำเนินงานไม่พอ
- หุ้นกู้ของบริษัทมักมีเงื่อนไขให้รักษา D/E หรือ Net IBD/E ไม่ให้เกินระดับที่กำหนด หากเข้าใกล้เพดาน บริษัทอาจต้องลดการจ่ายปันผลหรือเพิ่มทุน
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ D/E Ratio ไม่ได้บอก
- ธนาคารมี D/E สูงเป็นปกติ เพราะเงินฝากของลูกค้านับเป็นหนี้สิน จึงไม่ควรนำไปเทียบกับธุรกิจทั่วไป ควรใช้ตัวชี้วัดเฉพาะของธนาคาร เช่น อัตราส่วนเงินกองทุน
- D/E ไม่ได้บอกความสามารถในการจ่ายดอกเบี้ย ควรดูคู่กับอัตราส่วนความสามารถในการชำระดอกเบี้ย (interest coverage) และหนี้ที่ครบกำหนดในปีถัดไป
- บริษัทที่ขาดทุนสะสมจนส่วนของผู้ถือหุ้นเหลือน้อยหรือติดลบ จะมี D/E สูงมากหรือติดลบ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนที่ต้องศึกษาเพิ่ม
ดูค่า D/E Ratio ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า D/E Ratio พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง