Carbon Footprint คืออะไร
Carbon Footprint หรือคาร์บอนฟุตพริ้นท์ คือปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อยออกมา วัดเป็นตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) คาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร (CFO) วัดการปล่อยทั้งบริษัทในหนึ่งปี ส่วนคาร์บอนฟุตพริ้นท์ผลิตภัณฑ์ (CFP) วัดต่อสินค้าหนึ่งหน่วยตลอดวงจรชีวิต
ในไทยบริษัทขึ้นทะเบียนและขอการรับรองได้กับองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก. หรือ TGO) โดยมีผู้ทวนสอบภายนอกที่ อบก. รับรองตรวจตัวเลข
การปล่อยแบ่งเป็น 3 ขอบเขต: Scope 1 ปล่อยโดยตรง เช่น เผาเชื้อเพลิงในโรงงานและรถของบริษัท, Scope 2 ทางอ้อมจากไฟฟ้าที่ซื้อมาใช้, Scope 3 ทางอ้อมอื่นในห่วงโซ่ เช่น การผลิตวัตถุดิบ การขนส่ง การเดินทางของพนักงาน และการใช้สินค้าของลูกค้า
สูตรคำนวณ
สูตร Carbon Footprint
การปล่อยรวม = Scope 1 + Scope 2 + Scope 3 (ถ้ารวม Scope 3 ในขอบเขต)
การปล่อยแต่ละรายการ ≈ ปริมาณกิจกรรม × ค่าสัมประสิทธิ์การปล่อย เช่น ไฟฟ้า (kWh) × tCO2e ต่อ kWh
ความเข้มข้นการปล่อย = การปล่อยรวม ÷ รายได้ หรือ ÷ ปริมาณผลผลิต
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัทปล่อย Scope 1 ปีละ 60,000 ตัน Scope 2 ปีละ 40,000 ตัน และมีรายได้ 5,000 ล้านบาท ปีถัดมารายได้โตเป็น 6,000 ล้านบาท และการปล่อยรวมเพิ่มเป็น 108,000 ตัน
- การปล่อยปีแรก = 60,000 + 40,000 = 100,000 ตัน
- ความเข้มข้นปีแรก = 100,000 ÷ 5,000 = 20 ตันต่อล้านบาท
- ความเข้มข้นปีถัดมา = 108,000 ÷ 6,000 = 18 ตันต่อล้านบาท
สรุปผล
การปล่อยรวมเพิ่ม 8% แต่ความเข้มข้นลดลง 10% แปลว่าธุรกิจโตเร็วกว่าการปล่อย ควรดูทั้งสองตัวเลขก่อนสรุปว่าบริษัทลดคาร์บอนได้หรือไม่
ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมติ เพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น
วิธีอ่านค่า Carbon Footprint
- ดูว่าบริษัทเปิดเผย Scope ไหนบ้าง Scope 3 มักใหญ่ที่สุดแต่วัดยากที่สุด บริษัทที่ไม่รายงาน Scope 3 อาจดูปล่อยน้อยเกินจริง
- ดูทั้งตัวเลขรวมและความเข้มข้นต่อรายได้หรือต่อหน่วยผลิต เพื่อแยกผลจากการเติบโตออกจากการลดจริง
- ตัวเลขที่ผ่านการทวนสอบภายนอกหรือรับรองโดย อบก. น่าเชื่อถือกว่าตัวเลขที่บริษัทประเมินเอง
- ธุรกิจที่ปล่อยมาก เช่น ปูนซีเมนต์ เหล็ก ปิโตรเคมี และโรงไฟฟ้าเชื้อเพลิงฟอสซิล อาจเผชิญต้นทุนคาร์บอนจากกฎหมายหรือภาษีนำเข้าของคู่ค้าในอนาคต
ข้อควรระวัง
สิ่งที่ Carbon Footprint ไม่ได้บอก
- การรับรอง CFO บอกว่าวัดตัวเลขถูกต้อง ไม่ได้บอกว่าบริษัทปล่อยน้อย
- บริษัทอาจเปลี่ยนขอบเขตหรือปีฐานการวัด ทำให้ตัวเลขย้อนหลังเทียบกันไม่ได้
- การขายธุรกิจที่ปล่อยมากออกไปทำให้ตัวเลขของบริษัทลดลง แต่การปล่อยของโลกไม่ได้ลดลง
ดูค่า Carbon Footprint ในรายงานจริง
รายงานวิเคราะห์หุ้นรายตัวของ HypeTimes แสดงค่า Carbon Footprint พร้อมข้อมูลย้อนหลังและการเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันค้นหาหุ้นที่สนใจ เพื่อลองอ่านค่าจากข้อมูลจริง